مشک نباتی

مشك نباتي

نامهاي محلي آن درخوزستان عبارت است از «آكاسيا» ، «مشك» و «باور» و به عربي «فتانا» و«شوك الشام» گويند. به فرانسوي به آن Acacia de Farnese، Cassie odorante ، Acacia و Cassier و به انگليسي Sponge tree, Popinac, Cassia، Sweet acacia و Huisache acacia گفته مي شود. درختچه اي است از خانوادة Leguminosae تيرة فرعي Mimosaceae نام علمي آن (L.) Acacia farnesia Wild و در برخي مدارك گياه شناسي Acacia Farnesiana Willd و مترافهاي آن Mimosa scorpioides, Acacia leptohylla DC, Acacia adenopa Hook ، Mimosa Farnesiana L مي باشد.

مشخصات

گياه مشك يا آكاسياي معطر درختچه اي است خاردار، كوتاه كه بلندي آن تا 6 متر مي باشد. برگهاي آن مركب زوج و هميشه سبز و ناخزان و گلهاي آن زرد طلايي، بسيار زيبا و خيلي معطر است. ميوة آن نيام به رنگ قهوه اي مانند باقلا كه طول آن 7-3 سانتي متر است. تكثير آن از طريق كاشت بذر آن كه در اوايل بهار وقتي كه متوسط درجة حرارت از 15 درجه سانتي گراد كمتر نباشد، صورت مي گيرد و پس از اين كه گياه جوان حاصل شد آن را به محل اصلي منتقل مي كنند و مي كارند.

اين درختچه بومي مناطق حاره هند و گويان است در ايران در خوزستان و بلوچستان ديده مي شود. در خوزستان با نام «آكاسيا» و در برخي نقاط مشك و در بلوچستان با نام باور شناخته مي شود.

تركيبات شيميايي

در گلهاي آكاسيا اسانس با بوي بسيار مطبوعي وجود دارد و در غلاف ميوة آن در حدود 23 درصد تانن يافت مي شود [G.I.M.P]. اسانس آن داراي الكل و سسكي ترپن، فارنزول و ... مي باشد ]فوكود[. در گزارش ديگري آمده است كه در اسانس آكاسياي معطر مواد اترمتيليك، اسيد ساليسيليك، الكل بنزيليك، آلدئيدبنزيليك، آلدئيد انيسيك و نوعي ستون با بوي عطر بنفشه وجود دارد.

خواص – كاربرد

از ميوة مشك نباتي به علت مقدار قابل ملاحظه اي تانن كه در آن است به عنوان قابض استفاده مي شود و از گلهاي آن به صورت دم كرده و از تنطور گل آن به عنوان مسكن دردهاي عصبي مصرف مي شود. در هندوچين معتقدند كه گردة لقاح اين گياه كه پخش مي شود موجب ناراحتي چشم مي گردد . از برگهاي له شدة آن به صورت ضماد براي التيام زخم باز و جراحت استفاده مي شود ]فوكود و كروست و پتلو[. در شبه جزيرة مالايا از دم كردة گلها و برگهاي آن به زائو در دوران پس از زايمان مي دهند ]گيملت & بركيل[. و ريشة له شدة آن را روي ورمها مي اندازند ]بركيل & هانيف و بركيل[. در اندونزي از قسمتهاي مختلف گياه به عنوان قي آور مصرف مي كنند و مادة چسبنده اي كه از غلافهاي جوان ميوة آن تهيه مي شود براي التيام زخمهاي گوشه چشم كاربرد دارد ]فيله و فايدهين[. در فيليپين از جوشاندة قابض پوست آن براي معالجة بيرون آمدگي مقعد و قطع ترشحات مفرط سفيد سوزاكي مهبل استفاده مي شود . جوشاندة برگهاي آن براي شستن زخمها و جراحتها به كار مي برند.