پیچک صحرایی (گونه ای از تربد )

پیچک صحرایی

چندین گونه از گیاه جنس تربد در ایران می رویند که در زیر چند گونه که از نظر خواص دارویی بررسی شده اند مختصراً شرح داده می شود.

1- « پیچک صحرایی » . به فرانسوی Petit  liseron و Liseron  des  champs و Vrillee و به انگلیسی Rope  weeed ، Bell lind ، Bind   weed و            Wild  morning  glory گفته می شود . گیاهی است از خانوادۀ Convolvulaceae نام علمی آن Convolvulus می باشد.

مشخصات

پیچیک صحرایی گیاهی است چند ساله ، ساقه آن بلند ، بالا رونده و پیچنده به دور درختان اطراف خود می پیچد و در صورت نبودن قیم برای پیچیدن به صورت خوابیده روی زمین است . برگهای آن تیر کمانی و مثلثی تخم مرغی نوک تیز. گلهای آن سفید یا صورتی است . ریشۀ این گیاه نیز در طب سنتی مستعمل است . در هندوستان این گیاه به صورت علف هرز در اغلب مزارع هند می روید در ایران در قم ، اطراف تهران و کرج در مزارع ، در شمال ایران در ایسپیلی ییلاق و لاهیجان ، در غرب کشور دراراک در قلعه نو می روید. نام محیلی گیاه در این منطقه «پیچک» است. در مرز ایران و عراق ، در شمال غربی در خوی و اردبیل و در آخر در بلوچستان با نامهای محلی « باکاربالی»، « اندرونری» و « یاچکی» شناخته می شود . در زابل و در آبادان و در فارس در کوه چاه سیوند نیز   می روید.

ترکیب شیمیایی

از نظر ترکیبات شیمیایی در گیاه پیچک صحرایی وجود مادۀ کونولوولین تایید شده است از گیاه آلکالوئیدی جدا نشده است از گیاه در حدود 4-5/1 درصد مادۀ رزینی به دست می آید که خاصیت مسهلی دارد . در ریشه یا ساقۀ زیرزمینی خشک شدۀ گیاه در حدود 9/4 درصد رزین وجود دارد [G.I.M.P] . از ریشۀ گیاه به عنوان مسهل استفاده می شود.

2- گونۀ دیگری به نام عملی Convolulus  glomeratus Choisy exDC. . در مناطق گرم بلوچستان می روید گیاهی است چند ساله در هند نیز انتشار دارد نام محلی این گیاه در بلوچستان « پی چاک » است ریشۀ گیاه دارای خاصیت مسهلی است و از خود گیاه نیز به عنوان مسهل استفاده می شود.

3- Convolvulus  spinosus  Burm. . گیاهی است کوتاه، چندساله ، با ساقه های نیمه چوبی . خیلی پر شاخه و تیغ دار. این گیاه در ایران در بلوچستان و اصفهن می روید در بلوچستان با نامهای محلی زیر شناخته می شود :

الف- در لاس بِلاس « داهِل کور»؛

ب- در مکران « دولاکو»

پ- در جَلاوَن « ده لاکور » و

ت- در قلعه سیف اله « ساهسا» نامیده می شود .

این گیاه نیز دارای خاصیت مسهلی است .